دلخوش بابایی؛ باغشی نام‌آور ترکمن‌صحرا با بیش از چهار دهه فعالیت هنری
دلخوش بابایی اترک، مشهور به «آد قازانان باغشی»، از هنرمندان پیشکسوت موسیقی ترکمنی، نوازنده دوتار، خواننده و سرپرست ارکستر موسیقی ترکمن است که با بیش از چهار دهه فعالیت هنری، از جمله چهره‌های شناخته‌شده موسیقی ترکمن‌صحرا به شمار می‌رود. حضور در جشنواره‌های موسیقی، اجرای برنامه در کشور ترکمنستان، همکاری با رادیو گلستان و سرپرستی گروه‌های موسیقی از جمله سوابق هنری اوست.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی دانشجویان و دانش‌آموختگان ترکمن، موسیقی ترکمنی از مهم‌ترین جلوه‌های فرهنگ و هویت مردم ترکمن است؛ میراثی ارزشمند که در طول نسل‌ها به همت باغشی‌ها، نوازندگان و هنرمندان این سرزمین حفظ شده و تداوم یافته است.
در میان هنرمندانی که عمر خود را در مسیر اجرای موسیقی ترکمنی سپری کرده‌اند، نام استاد دلخوش بابایی اترک، هنرمند پیشکسوت اهل گنبدکاووس، جایگاه قابل توجهی دارد.
زندگی و آغاز فعالیت هنری
دلخوش بابایی اترک، متولد ۱۳۴۷، از هنرمندان شناخته‌شده در عرصه موسیقی ترکمنی است.
وی فعالیت هنری خود را از حدود سال ۱۳۶۱ آغاز کرده و طی بیش از چهار دهه در زمینه نوازندگی، خوانندگی و اجرای برنامه‌های موسیقی فعالیت داشته است.
این سابقه طولانی، بیانگر استمرار حضور وی در عرصه هنری ترکمن‌صحرا و مشارکت در برنامه‌ها و رویدادهای فرهنگی منطقه است.
کسب عنوان «آد قازانان باغشی»
یکی از بخش‌های شاخص کارنامه هنری دلخوش بابایی، حضور در برنامه بزرگداشت ثبت جهانی هنر ساخت و نوازندگی دوتار و همایش یکصد نفره دوتارنوازان است.
در این رویداد که در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۴۰۰ برگزار شد، از فعالیت هنری او تقدیر به عمل آمد و عنوان «ترکمن‌صحرا نینگ آد قازانان باغشی‌سی» به وی نسبت داده شده است؛ عنوانی ترکمنی به معنای «باغشی نام‌آور ترکمن‌صحرا».
هنر ساخت و نوازندگی دوتار در سال ۲۰۱۹ میلادی در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشریت یونسکو ثبت شد. این ثبت جهانی، اهمیت فرهنگی و تاریخی دوتار را به‌عنوان یکی از سازهای ریشه‌دار موسیقی بومی ایران برجسته‌تر ساخت.
در فرهنگ ترکمن، باغشی‌ها افزون بر نوازندگی و خوانندگی، حاملان بخش مهمی از میراث شفاهی، داستان‌ها، اشعار و نغمه‌های کهن این سرزمین به شمار می‌روند.
اجرای موسیقی در کشور ترکمنستان
از دیگر سوابق قابل توجه استاد دلخوش بابایی، اجرای برنامه موسیقی در کشور ترکمنستان در سال ۱۳۸۳ است.
این برنامه با هماهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و از طریق رایزنی فرهنگی و نمایندگی دیپلماتیک ایران در ترکمنستان انجام شده است.
اجرای موسیقی ترکمنی در آن سوی مرزها، از جمله فعالیت‌هایی است که می‌تواند به گسترش ارتباطات فرهنگی و هنری میان مردم ترکمن ایران و ترکمنستان کمک کند.
حضور دلخوش بابایی در چنین برنامه‌ای، بخشی از تجربه هنری او در عرصه اجراهای برون‌مرزی محسوب می‌شود.
همکاری با رادیو گلستان
فعالیت هنری دلخوش بابایی تنها به اجراهای صحنه‌ای و جشنواره‌ای محدود نبوده است.
در سوابق رسمی وی، از تنظیم، ضبط و اجرای آهنگ برای برنامه «اوکام» رادیو گلستان نیز یاد شده است.
رادیو از رسانه‌های مؤثر در معرفی و انتشار موسیقی محلی و بومی به شمار می‌رود و همکاری هنرمندان ترکمن با این رسانه، فرصتی برای شنیده شدن آثار موسیقایی آنان در میان مخاطبان گسترده‌تر فراهم کرده است.
سرپرستی ارکستر موسیقی ترکمن
یکی دیگر از بخش‌های مهم کارنامه دلخوش بابایی، سرپرستی گروه ارکستر انجمن موسیقی گنبدکاووس و فعالیت در جایگاه سرپرست گروه ارکستر موسیقی ترکمن استان گلستان است.
گروه تحت سرپرستی او در برنامه‌های فرهنگی و هنری مختلف به اجرای موسیقی پرداخته و با بهره‌گیری از سازهای سنتی ترکمنی و دیگر سازهای موسیقی، آثار خود را به شکل گروهی ارائه کرده است.
حضور نوازندگان دوتار در کنار سازهایی نظیر کیبورد، آکاردئون، ملودیکا، الکترودوتار و سازهای کوبه‌ای، از ویژگی‌های برخی اجراهای این گروه بوده است.
حضور در بزرگداشت مختومقلی فراغی
از جمله اجراهای ثبت‌شده گروه تحت سرپرستی دلخوش بابایی می‌توان به حضور در مراسم دویست‌ونودمین سالروز تولد مختومقلی فراغی، شاعر و اندیشمند بزرگ ترکمن، اشاره کرد.
این مراسم در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ در سالن اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی گنبدکاووس برگزار شد.
در این برنامه، گروه ارکستر انجمن موسیقی ترکمن استان گلستان به سرپرستی و نوازندگی کیبورد دلخوش بابایی، قطعه «نأتیلأر مندن» را اجرا کرد.
در اجرای این قطعه، نریمان بیکی‌نژاد به‌عنوان آهنگساز و نوازنده ملودیکا و الکترودوتار، مسعود خرمالی نوازنده داربوکا، بهروز سقلی نوازنده آکاردئون و جلیل سقر نوازنده سازهای کوبه‌ای حضور داشتند.
همچنین آی‌نور ساتلقی، هانیه زیتونلی، محیا مرادی و نورای سقلی از نوازندگان دوتار و الناز نفس‌پور و الناز بابایی از همخوانان این گروه بودند.
حضور این گروه در برنامه‌های بزرگداشت مختومقلی فراغی، نمونه‌ای از پیوند فعالیت موسیقایی هنرمندان معاصر ترکمن با مناسبت‌های ادبی و فرهنگی این سرزمین است.
در سال ۱۴۰۳ نیز گروه ارکستر موسیقی ترکمن استان گلستان به سرپرستی استاد دلخوش بابایی در آیین بزرگداشت دویست‌ونودویکمین سالروز تولد مختومقلی فراغی در بجنورد حضور داشت.
حضور در جشنواره‌های موسیقی و دریافت تقدیرنامه‌ها
استاد دلخوش بابایی در طول سال‌های فعالیت هنری خود در جشنواره‌ها و برنامه‌های متعددی حضور داشته و به پاس فعالیت‌های هنری‌اش مورد تقدیر قرار گرفته است.
بر اساس سوابق ارائه‌شده از سوی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گلستان، برخی از این فعالیت‌ها عبارت‌اند از:
- سال ۱۳۹۳: شرکت در جشنواره موسیقی و اجرای برنامه در گرگان.
- ۲۵ خرداد ۱۴۰۰: شرکت و اجرای موسیقی در سومین جشنواره موسیقی «آوای ارادت» ویژه برنامه «به کرامت» در گنبدکاووس و دریافت لوح تقدیر.
- ۲۲ آبان ۱۴۰۰: مشارکت در برگزاری نخستین جشنواره موسیقی «صلح برای همه» و دریافت لوح تقدیر.
- ۲ بهمن ۱۴۰۰: اجرای موسیقی در مراسم جشن روز مادر و دریافت لوح تقدیر.
- ۱۴ بهمن ۱۴۰۰: حضور در جشنواره موسیقی اقوام «فجر انقلاب» و دریافت لوح تقدیر.
- ۹ اسفند ۱۴۰۰: اجرای موسیقی در جشن مبعث و دریافت لوح تقدیر.
یکی از اسناد این سوابق، لوح تقدیر سومین جشنواره موسیقی «آوای ارادت» است که در ۲۵ خرداد ۱۴۰۰ از سوی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گلستان صادر شده است.
در این لوح که به امضای عادله کشمیری، مدیرکل وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گلستان، رسیده، از دلخوش بابایی با عنوان «آد قازانان باغشی» نام برده شده و از تلاش‌های او در عرصه موسیقی قدردانی شده است.
در بخشی از این تقدیرنامه آمده است:
«این همت بلند و این ارادت ارزشمند را قدر دانسته و سال‌ها تلاش خالصانه شما را در عرصه موسیقی ارج می‌نهیم.»
این تقدیرنامه، علاوه بر ثبت حضور وی در سومین جشنواره «آوای ارادت»، سندی از قدردانی رسمی نهادهای فرهنگی استان از فعالیت‌های این هنرمند ترکمن محسوب می‌شود.
دلخوش بابایی و میراث موسیقی ترکمن
موسیقی ترکمن‌صحرا از دیرباز با نام باغشی‌ها و نوای دوتار پیوند خورده است. این هنر در طول تاریخ، بستری برای انتقال شعر، روایت‌های حماسی، مضامین عرفانی و احساسات مردم ترکمن بوده است.
هنرمندانی همچون دلخوش بابایی، در کنار فعالیت‌های فردی خود، با شرکت در جشنواره‌ها، همکاری با گروه‌های موسیقی و حضور در برنامه‌های فرهنگی، در استمرار حیات اجتماعی این هنر مشارکت داشته‌اند.
بررسی کارنامه او نشان می‌دهد که فعالیت‌های هنری‌اش عرصه‌های مختلفی از جمله نوازندگی دوتار، خوانندگی، اجرای گروهی، سرپرستی ارکستر، فعالیت‌های رادیویی و اجراهای خارج از کشور را دربرمی‌گیرد.
از این منظر، ثبت و معرفی زندگی و سوابق هنری وی می‌تواند به شناخت بخشی از تاریخ موسیقی معاصر ترکمن‌صحرا کمک کند.
ضرورت تجلیل از هنرمندان پیشکسوت ترکمن
فرهنگ ترکمن‌صحرا گنجینه‌ای ارزشمند از موسیقی، ادبیات، آداب و رسوم و روایت‌های شفاهی است که حفظ آن، نیازمند توجه به هنرمندان و حاملان این میراث فرهنگی است.
بسیاری از پیشکسوتان موسیقی ترکمن سال‌های طولانی در مراسم فرهنگی، جشنواره‌ها و محافل هنری فعالیت داشته‌اند، اما بخش قابل توجهی از خاطرات، آثار و تجربه‌های آنان هنوز به‌صورت منسجم گردآوری و مستند نشده است.
معرفی زندگی و فعالیت‌های هنرمندانی همچون دلخوش بابایی اترک، فرصتی برای ثبت این تجربیات و آشنایی نسل جوان با چهره‌های فعال موسیقی ترکمن است.
دلخوش بابایی، باغشی نام‌آور ترکمن‌صحرا، با بیش از چهار دهه فعالیت در عرصه موسیقی، از هنرمندانی است که نام و آثار اجرایی او بخشی از تاریخ معاصر فعالیت‌های موسیقایی گنبدکاووس و استان گلستان را تشکیل می‌دهد.
پایگاه اطلاع‌رسانی دانشجویان و دانش‌آموختگان ترکمن، ضمن ارج نهادن به سال‌ها فعالیت هنری استاد دلخوش بابایی، برای این هنرمند پیشکسوت آرزوی سلامتی و توفیق روزافزون دارد.